Blog Elements

Half Sized Blog Element (Single Author Style)

Half Sized Blog Element (Multi Author Style)

Henry Kissinger’ın yaşamına dair renkli ayrıntılar

Önce başkanlık danışmanı sonra da ABD’nin 56’ncı Dışişleri Bakanı olarak, 1973-1977 arası ülkenin dış politikasına damga vuran Nobel Barış Ödüllü efsanevi diplomat, Henry Kissinger, geçen hafta hayatını kaybetti. Bir diplomat olarak yaşantısındaki renkli dönemleri derledik.Adı, Heinz’dı. 1938’de 15 yaşındayken ailesiyle birlikte Almanya’dan ABD’ye göç etmişti. Heinz adı, Henry oldu. Yüksek okul eğitimini tamamlamasının ardından önce […]

7 Aralık 2023

Dünya, Manşet

13. çeyrekte de kesintisiz büyüme sürüyor

Türkiye ekonomisi 2023 yılının üçüncü çeyreğinde yıllık yüzde 5.9 büyüdü. Büyüme trendi 13 çeyrektir kesintisiz devam etti. Üçüncü çeyrekte büyümeye özel tüketimin katkısı 7.7 puan, kamu tüketiminin 0.7 puan olurken, net ihracat büyümeye negatif 2.6 puan katkı verdi. Yatırımların büyümeye katkısı ise 3.4 puan oldu. Türkiye ekonomisi 2023 yılının üçüncü çeyreğinde yıllık yüzde 5.9, yılın […]

7 Aralık 2023

Dünya, Manşet

Henry Kissinger’ın yaşamına dair renkli ayrıntılar

7 Aralık 2023

Dünya, Manşet

13. çeyrekte de kesintisiz büyüme sürüyor

7 Aralık 2023

Full Sized Blog Element (Big Preview Pic)

Dünya, Manşet

Henry Kissinger’ın yaşamına dair renkli ayrıntılar

Önce başkanlık danışmanı sonra da ABD’nin 56’ncı Dışişleri Bakanı olarak, 1973-1977 arası ülkenin dış politikasına damga vuran Nobel Barış Ödüllü efsanevi diplomat, Henry Kissinger, geçen hafta hayatını kaybetti. Bir diplomat olarak yaşantısındaki renkli dönemleri derledik.Adı, Heinz’dı. 1938’de 15 yaşındayken ailesiyle birlikte Almanya’dan ABD’ye göç etmişti.

Heinz adı, Henry oldu. Yüksek okul eğitimini tamamlamasının ardından önce başkanlık danışmanı sonra da ABD’nin 56’ncı Dışişleri Bakanı olarak, 1973-1977 arası ülkenin dış politikasına damga vuracak, geliştirdiği “Mekik Diplomasisi” ile Vietnam Savaşı’nı bitirecekti. Bu çabaları, beraberinde Nobel Barış Ödülü’nü de getirdi. Söz konusu efsanevi diplomat, Henry Kissinger’dı. Geçen hafta hayatını kaybetti. Her diplomat gibi onun da yaşantısında renkli dönemler oldu. İşte birkaçı:

* “Yasadışı mı?”

1974 Kıbrıs Barış Harekatı’ndan sonra ABD, Türkiye’ye silah ambargosu uyguladı. O zamanlar Dışişleri Bakanı olan Melih Esenbel, 10 Mart 1975’te Ankara’ya gelen Kissinger ile görüştü. Görüşmede, ABD’nin Türkiye Büyükelçisi William Macomber da vardı. Esenbel, ABD’nin Hollanda gibi Avrupalı müttefikleri aracılığıyla Türkiye’ye yedek parçalar gönderebileceğini söyledi. Macomber, “Ama bu, yasadışı olur” deyince Kissinger, gülerek ünlü sözünü söyledi: Eskiden olsaydı, “Yasadışı olanı hemen yaparız, anayasaya aykırı olanı yapmak biraz zaman alır” (The illegal we do immediately, the unconstitutional takes a little longer) derdim. Ama Enformasyon Özgürlüğü Yasası’ndan (Freedom of Information Act) sonra böyle sözler söylemeye çekiniyorum (Kaynak: The New American Magazine) (1966’da ABD Kongresi’nde kabul edilen yasaya göre kayda geçen resmi konuşmalar, önemine göre üç-beş yıl arası gizli tutulur sonra kamuoyuna açıklanır).

* Dr Garipaşk kim?

Sinema dünyasıyla ilgilenenler, Stanley Kubrick’i (1929-1999) iyi bilir. 1968’de çevirdiği “2001: Bir Uzay Macerası” (2001: A Space Odyssey), ilk en başarılı kurgu bilim (science fiction) filmiydi ve Türkiye’de de büyük ilgi gördü. Kubrick, 1964’te bir kara mizah filmine de imza atmıştı. Sovyetler Birliği ile ABD arasında nükleer sürtüşmenin tetiklediği “Soğuk Savaş” korkusunu hicveden filmi “Doktor Garipaşk veya: Endişelenmeyi Bırakıp Bombayı Sevmeyi Nasıl Öğrendim” (Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb), İngiliz aktör Peter Sellers’in (1925-1980) üç farklı rolde göründüğü, tamamen fantezi bir konunun işlendiği çalışmaydı. Film 1989’da, Amerikan Kongre Kütüphanesi tarafından “kültürel, tarihi ve estetik olarak önemli” filmler arasına seçilmişti. Yönetmenliğini, prodüksiyonunu ve senaryo yazarlığını Kubrick yapmıştı. Filmde ABD adına çalışan Nazi bilim adamı Doktor Garipaşk’tan söz ediliyordu. Hızla yayılan bir şehir efsanesine göre Dr. Garipaşk, Kissinger’ın kendisiydi. Ama Kissinger bunu hemen yalanladı. “Ben o zamanlar Harvard Üniversitesi’nde ünlü olmayan, adı sanı duyulmamış bir öğretim üyesiydim. Dr Strangelove karakterinin benimle özdeşleşmesi mümkün değil” dedi. Ama bugün bile aynı inanç devam ediyor. Oysa Kubrick’in ilham aldığı kişi, İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanya’dan ABD’ye kaçan roket bilimci Wernher von Braun’dan (1912-1977) başkası değildi.

* “Size kadın gönderelim”

Kissinger 1973’te, ticari ilişkileri geliştirmek amacıyla Çin’e resmi bir ziyarette bulundu. ABD’li üst düzey bir yöneticinin Çin’i ziyaret etmesi, o zamanlar büyük bir olaydı. Çin’in başında Mao Çe Tung vardı (Mao Zedong da deniyor). Görüşmeler sırasında Mao, konuya girdi: “Bizde ticaretini yapabileceğimiz çok fazla bir şey yok. Ama aşırı bir kadın nüfusumuz var. İsterseniz size on binlercesini gönderebiliriz.” Kissinger gibi bir diplomasi ustası bile bu sözler karşısında dona kaldı. Hemen başka bir konuya geçti. Ama Mao, şakasında ısrarlıydı: “Çin kadınlarını istemez misiniz? Size on milyon kadın gönderebiliriz.” Kissinger, “ABD’ye döndüğümde bunu arkadaşlarla konuşurum” demekle yetindi. Mao, daha sonra kadın çevirmeninden özür diledi ve sözlerinin kayıtlardan çıkarılmasını istedi. Ama toplantı odası Amerikalı diplomatlarla doluydu. Biri bu sözleri, büyük bir keyifle basına sızdırabilirdi. Sızdırdı da.

* En çekici erkek

Bir öğrenciyken bile kızlara çekici geliyordu. Kadınlar onunla tanışmaktan çok büyük mutluluk duyduklarını söylüyordu. 1972’de Amerikan Playboy dergisinin yaptığı bir ankette Kissinger, “en çekici” erkek seçildi. Hollywood’un ünlüleri Diane Sawyer, Candice Bergen, Jill St. John, Shirley MacLane, Liv Ulman onu, “tanıştıkları en karizmatik erkek” olarak nitelendiriyordu. 1949’dan 1969’a kadar Ann Fleischer ile evli kaldı. 1974’te ise Nancy Maginnes’le dünya evine girdi. Magazin basını, son evliliğini şiddetle eleştirdi. Ama Nancy bu eleştirilerin, “rezillik”ten başka bir şey olmadığını söyledi.

* Cameo oyuncusu

Kissinger, filmlerde ve TV dizilerinde cameo oyunculuğu yapmayı (çok kısa rollerde görünmeyi) seviyordu. 1983’te “Hanedan”, 1999’da “Kardeşimin Bakıcısı” dizilerinde göründü. Yine 1999’da, “Her Çocuk için Masallar” dizisine sesiyle katıldı. Bu kadar mı demeyin. 141 film, TV dizisi, belgesel, özel röportajda ya kendisi gözüktü ya seslendirdi ya da danışmanlık yaptı (Yaşı uygun olan okuyucularımız, TRT televizyonunda da gösterilen Hanedan dizisini hatırlayacaktır. John Forsythe, Linda Evans, Joan Collins gibi ünlülerin oynadığı dizi, beş Altın Küre ödülü almıştı).

* Ayakkabısı delik aday

1973’ün eylül ayıydı. Henry Kissinger’ın Dışişleri Bakanı olarak atanacağı bir dönemdi. Atamayı onaylayacak Senato Dış İlişkiler Komitesi’nin üyeleri karşısında biraz ter döktü. Oturduğu sandalyede sık sık ayaklarının konumunu değiştiriyordu. Bir ara ayağını çapraz bir konumda tutarken, o da ne? Kissinger’ın ayakkabısının altında büyük bir delik vardı. Haber ajanslarından United Press International’ın foto muhabiri, fırsatı kaçırmadı ve deklanşöre bastı. Fotoğrafın gazetelere servis edilmesinden sonra halk, Kissinger’ın evine yüzlerce çift yeni ayakkabı gönderdi. Numarası tutsun tutmasın. 1969’dan beri Beyaz Saray’da Ulusal Güvenlik Danışmanı’ydı ve çok koşturuyordu. Ayakkabısının eskidiğini fark etmemişti bile.

* “Köpek balıklarını uzaklaştırın”

Ünlü isimleri korumak kolay bir iş değildir. Eski gizli servis ajanlarından Dennis McCarthy, 1985 yılında çıkardığı “Başkanı Korumak – Bir Gizli Servis Ajanı’nın Hikayesi” (Protecting the President – The Inside Story of a Secret Service Agent) adlı kitapta, okuyucularıyla 1977 yılından kalma bir anekdot paylaşır. Başkan değilse bile Kissinger ve eşi, her zaman yakın korumada olmuştur. Çift, Meksika’nın tatil cenneti Acapulco’da dinlenmektedir. Yüzmek için plaja indiklerinde “Köpek balıklarına dikkat” yazılı tabelalar görürler. Kissinger sadece güneşlenmeyi tercih eder. Ama karısı yüzmek istemektedir. Kissinger korumalarından, eşini köpek balıklarından uzak tutmalarını ister. Korumalar önce tebessüm eder. Ama Kissinger şaka yapmamaktadır. Gizli servis ajanlarından Dennis McCarthy, “Korkuyorsanız yüzmeyin” tavsiyesinde bulunur. Daha sonra da “Köpek balıkları kumsala çıkarsa, onlarla mücadele ederiz” der. Kissinger, isteğinin saçmalığını fark eder ve işi bu kez şakaya vurur.

* “Tıpkı ben”

ABD’de yönetimin önde gelen figürlerinin, yağlı boya portrelerinin yapılması gelenektir. Kissinger da portresinin yapılması gerekli kişiler arasındaydı. 1978’de Dışişleri Bakanlığı, Boston’lı ressam Gardner Cox ile 12 bin dolara anlaştı. Cox daha önceki dışişleri bakanlarından Dean Acheson ve Dean Rusk’ın portrelerini yapmıştı. Ama bakanlık yetkilileri biten tabloyu beğenmedi. Kissinger’ın dinamizminin yeteri kadar vurgulanmadığını ileri sürdüler. Ressamdan değişiklik yapmasını istediler. Ama Cox, bunu reddetti. Parasını da alamadı. Kendisine sadece masrafları için 700 dolar verildi. Daha sonra Houston’dan Anthony Wills ile anlaşma sağlandı. Bu kez portre o kadar başarılıydı ki Kissinger bile “Tıpkı ben” dedi. Ardından esprisini patlattı: “Tabloyu Rushmore Dağı’na asabilirsiniz” (ABD’de Güney Dakota eyaletinde bulunan Rushmore Dağı’nın bir cephesinde dört ABD başkanının, kayalara oyulmuş dev büstleri bulunur. George Washington, Abraham Lincoln, Theodore Roosevelt ve Thomas Jefferson’ın anıt büstlerinin yüksekliği 18-20 metre arasıdır. Anıtın yapımına 1936’da başlanmış, 14 yılda bitirilmiştir. Başkanlar, ABD’ye en çok hizmet etmiş olanlardan seçilmiştir).

7 Aralık 2023

Dünya, Manşet

13. çeyrekte de kesintisiz büyüme sürüyor

Türkiye ekonomisi 2023 yılının üçüncü çeyreğinde yıllık yüzde 5.9, yılın ilk dokuz ayında yıllık yüzde 4.7 büyüdü. 13 çeyrektir kesintisiz büyüyen Türkiye ekonomisi, üçüncü çeyrek performansıyla verisi açıklanan G-20 ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkeleri arasında en hızlı büyüyen ekonomi oldu. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre yüzde 0.3 arttı. Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, üçüncü çeyrekte yıllık yüzde 5.1 artış gösterdi. Üretim yöntemiyle GSYH tahmini, üçüncü çeyrekte cari fiyatlarla yıllık 79.8 artarak 7 trilyon 681 milyar 432 milyon lira oldu. GSYH’nin üçüncü çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD doları bazında 295 milyar 815 milyon olarak gerçekleşti. Üçüncü çeyrek itibarıyla yıllıklandırılmış milli gelir yıllık yüzde 27 artışla 1 trilyon 76 milyar dolara yükseldi. Orta Vadeli Program’da Türkiye ekonomisinin 2023 yılı büyüme hedefinin yüzde 4.4 olarak yer aldığını hatırlatalım.

Bu arada TÜİK, 2023 yılının birinci ve ikinci çeyreği ilişkin dönemsel GSYH verilerinde revizyona gitti. Buna göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak 2023 yılı birinci çeyrekte yüzde 3.9 olarak açıklanan büyüme oranı yüzde 4’e, ikinci çeyrek için yüzde 3.8 olarak açıklanan büyüme oranı yüzde 3.9’a yükseldi.

İNŞAAT SEKTÖRÜ YÜZDE 8.1 BÜYÜDÜ

GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2023 yılı üçüncü çeyreğinde bir önceki yıla göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak; deprem bölgesinin yeniden inşasıyla hareketlenen inşaat sektöründe yüzde 8.1 artış yaşandı. Sanayi sektöründe dört çeyreğin ardından pozitif büyüme geldi. Sanayi sektörü GSYH’sı, 2023 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 5.7 büyüdü. Üçüncü çeyrekte yıllık bazda zincirlenmiş hacim endeksi olarak; finans ve sigorta faaliyetleri yüzde 5.1, hizmetler yüzde 4.3, kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri yüzde 3.6, gayrimenkul faaliyetleri yüzde 2.7, bilgi ve iletişim faaliyetleri yüzde 1.7 ve tarım sektörü yüzde 0.3 artarken, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri yüzde 2.5 azaldı. Ürün üzerindeki vergiler eksi sübvansiyonlar ise yüzde 16.5 arttı.

TÜKETİM HARCAMALARI YÜZDE 11.2 ARTTI

Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları 2023 yılının üçüncü çeyreğinde yıllık bazda zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 11.2 arttı. Vatandaşın tüketime katkısı son sekiz çeyreğin en düşük düzeyinde gerçekleşse de özel tüketimin büyümeye katkısı 7.7 puan oldu. TÜİK verilerine göre üçüncü çeyrekte yerleşik ve yerleşik olmayan hanehalkı yurtiçi tüketimi ise yıllık yüzde 9.6 artış gösterdi. Önceki çeyreklere göre hanehalkının tüketimi hız kesti. Yerleşik ve yerleşik olmayan hanehalkı yurtiçi tüketiminin detaylarına inildiğinde üçüncü çeyrekte yıllık bazda dayanıklı mallar yüzde 17.7, yarı dayanıklı mallar yüzde 12.4, dayanıksız mallar yüzde 7.7, hizmetler yüzde 7.5 arttı.

Üçüncü çeyrekte devletin nihai tüketim harcamaları yıllık yüzde 5.3, gayrisafi sabit sermaye oluşumu olarak ifade edilen yatırımlar yıllık yüzde 14.7 artış gösterdi. Üçüncü çeyrekte büyümeye kamu tüketiminden 0.7 puan, yatırımlardan 3.4 puan katkı geldi. Gayrisafi sabit sermaye oluşumunun alt kırılımlarına bakıldığında 2023 yılının üçüncü çeyreğinde inşaat yıllık yüzde 7.9, makine ve teçhizat yıllık yüzde 23.7, üretilmiş mali olmayan aktifler yıllık yüzde 14.7, diğer aktifler yüzde 2.2 artış gösterdi.

İHRACAT POZİTİFE DÖNDÜ

TÜİK verilerine göre; mal ve hizmet ithalatı 2023 yılının üçüncü çeyreğinde yıllık bazda zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 14.5, ihracatı ise yüzde 1.1 arttı. Mal ve hizmet ihracatı üç çeyreğin ardından pozitife döndü. Üçüncü çeyrekte ihracatın büyümeye pozitif katkısı 0.3 puan olurken, ithalat büyümeyi 2.9 puan aşağı çekti. Net dış ticaretin büyümeye düşürücü etkisi ise 2.6 puan oldu.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat büyüme verilerine ilişkin yaptığı değerlendirmede mal ve hizmet ihracatında deprem ve zayıf dış talebe rağmen yüzde 1.1 (katkısı: 0.3 puan) artış izlendiğine dikkat çekerek, “Yatırımlarda, makine teçhizat yatırımlarının etkisi ile yüzde 14.7 ile son iki yılın en güçlü artışı yaşanırken yatırım harcamalarının katkısının 3.4 puan olarak gerçekleştiğini kaydetti. İhracat ve yatırımlardaki bu olumlu seyir sürdürülebilir büyüme yapısı açısından olukça önemli. Yatırım, üretim ve ihracatı artırmaya yönelik politikalar ile önümüzdeki dönemde bir taraftan cari işlemler hesabında kalıcı iyileşmeyi sağlayarak makro-finansal istikrarı kuvvetlendirmeyi, diğer taraftan sürdürülebilir yüksek büyümenin devamını amaçlıyoruz. ‘İnovasyon-yatırım-üretim-ihracat-istihdam-adil bölüşüm’ temel önceliklerimiz olacaktır” dedi.

İŞGÜCÜ ÖDEMELERİ YÜZDE 117.2 ARTTI

TÜİK verilerine göre işgücü ödemeleri, 2023 yılının üçüncü çeyreğinde yıllık yüzde 117.2 arttı. Net işletme artığı/karma gelir yüzde 50.7 artış gösterdi. İşgücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçen yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 26.1 iken, bu oran 2023 yılında yüzde 32.2 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise yüzde 55 iken yüzde 47 oldu.

Bu arada milyonlarca çalışanı ve işvereni ilgilendiren asgari ücret görüşmeleri bu hafta başlayacak. Asgari ücret, Temmuz’dan bu yana bir işçi için aylık brüt 13 bin 414 lira 50 kuruş, net 11 bin 402 lira 32 kuruş olarak uygulanıyor.

EKONOMİK GÜVEN ENDEKSİ 95.3 OLDU

TÜİK verilerine göre ekonomik güven endeksi Kasım’da bir önceki aya kıyasla yüzde 1.3 azalarak 95.3 değerini aldı. Tüketici ve üreticilerin genel ekonomik duruma ilişkin değerlendirme, beklenti ve eğilimlerini özetleyen bileşik endeks olan ekonomik güven endeksinin, 100’den küçük olması genel ekonomik duruma ilişkin kötümserliği gösteriyor. Bir önceki aya göre Kasım’da tüketici güven endeksi yüzde 1.1 artarak 75.5, reel kesim güven endeksi yüzde 1.3 azalarak 103.9, hizmet sektörü güven endeksi yüzde 2.4 azalarak 110.9, perakende ticaret sektörü güven endeksi yüzde 1.9 azalarak 111.7, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 2.2 artarak 91 değerini aldı.

TÜİK verilerine göre hizmet üretici fiyat endeksi (H-ÜFE) Ekim’de aylık yüzde 1.21, yıllık yüzde 76.99 arttı.

Bu arada hafta başında (4 Aralık) Kasım ayı enflasyon verisi açıklanacak. TÜİK verilerine göre Ekim’de TÜFE aylık yüzde 3.43 artarken, yıllık enflasyonu bir önceki aya göre 0.17 puan azalışla yüzde 61.36 düzeyinde gerçekleşti.

“TÜRK LİRASINA GEÇİŞ ZAMANI GELDİ”

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Hafize Gaye Erkan, Kasım ayı öncü göstergelerinin aylık enflasyondaki gerilemenin devam edeceğine işaret ettiği vurgulayarak, enflasyonun ana eğiliminde de gerileme başladığını kaydetti. Yaptığı bir açıklamada piyasalarda öngörülebilirliğin artmaya başladığını ifade eden Erkan, “Türk lirasına geçiş zamanı gelmiştir” ifadelerini kullandı. Bunun en doğrudan yansımalarını mevduat gelişmelerinde görüldüğünü belirten Erkan, Türk lirası tasarruf araçlarına ve özellikle vadeli mevduata olan talebin arttığını kaydetti.

Parasal sıkılaştırma ve sadeleştirme adımları sayesinde getiri eğrisinin normalleştiğini ve sabit getirili Türk lirası varlıklara iç ve dış ilginin önemli ölçüde arttığını aktaran Erkan, Türk lirasına geçiş zamanının geldiğine uluslararası yatırımcıların da inanmaya başladığını rapor, beklenti, ilgi ve girişler üzerinden izlediklerini kaydetti.

TCMB’DEN YENİ ADIMLAR…

Bu arada TCMB, bankacılık sistemini, Türk lirasını cazip kılacak adımlar atmaya devam etti. İlgili tebliğlerde yapılan değişikliklere göre, bankalar, döviz dönüşümlü kur korumalı hesaplara politika faizinin altında faiz verebilecek ancak bu oran, politika faizi olan 1 hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 85’inden daha düşük olamayacak. Yurtiçi yerleşik gerçek kişiler, 30 Kasım 2023 itibarıyla bankalarda mevcut olan altın, dolar, avro ve İngiliz sterlini cinsinden mevduat ve katılım fonu hesaplarını TL’ye çevirebilecek. Ayrıca TCMB, reeskont iskonto ve avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranını da güncelledi.

Öte yandan, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor’s (S&P), Türkiye’nin kredi notunu “B” olarak teyit ederken kredi notu görünümünü durağandan pozitife çevirdi. Sosyal medya hesabından konuya ilişkin paylaşımda bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Attığımız adımlar karşılık buluyor. Orta Vadeli Programımıza güven artıyor. Sabır ve kararlılıkla programı uygulamaya devam edeceğiz. Fiyat istikrarını, cari açıkta kalıcı düşüşü, mali disiplini ve rezerv birikimini sağlayarak, ülkemizi sürdürülebilir yüksek büyüme patikasına taşıyacağız” ifadelerini kullandı.

3. Göz Danışmanlık CEO’su Hikmet Baydar, S&P’nin kararının piyasaya doğrudan etkisi olmamakla birlikte, Borsa’ya yukarı yönlü destek verebileceğini söyledi. Baydar, “Yabancı girişi için bizim daha çok not yükseltilmesine ihtiyacımız var” dedi.

“Büyümede daha dengeli kompozisyona doğru yol alıyoruz”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2023 yılı üçüncü çeyrek GSYH büyümesine ilişkin yaptığı değerlendirmede, Türkiye ekonomisinin yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 5.7, yılın ilk dokuz ayında yüzde 4.7 büyüdüğüne dikkat çekerek, üçüncü çeyrek itibarıyla yıllıklandırılmış milli gelirin 1 trilyon 76 milyar dolara yükseldiğini vurguladı. Uyguladıkları dezenflasyon programının öngörüsü dahilinde büyümede daha dengeli bir kompozisyona doğru yol aldıklarını belirten Şimşek, şunları kaydetti:

“Yılın ilk yarısına göre iç talebin büyümeye verdiği katkı 8.8 puandan 7.3 puana gerilerken, net dış talebin negatif katkısı 4.9 puandan negatif 2.6 puana düştü. Bir önceki çeyreğe göre özel tüketim daralırken; yatırım ve ihracat artış gösterdi. Eylül’de cari açıkta Mayıs’a göre yıllık 8.6 milyar dolar iyileşme sağlandı. Ekim ve Kasım aylarına ilişkin dış ticaret verileri cari açıktaki iyileşmenin devam edeceğine işaret ediyor. Uyguladığımız öngörülebilir ve kurala dayalı politikalarımıza; enflasyon ve cari açıkta kalıcı düşüş ve makro-finansal istikrar sağlanıncaya kadar devam edeceğiz. Böylece sürdürülebilir yüksek büyümenin temelini güçlendireceğiz.”

“Parasal sıkılaşmanın esas etkileri 2024’ün ilk yarısında görülecek”

Prof. Dr. Nurullah GÜR / Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi

Büyüme rakamları yıllık bazda beklentilerin üzerinde gelirken, çeyreklik bazda ise piyasa beklentilerinin altında kaldı. Para politikasındaki değişikliklerin etkileri en az üç ila altı ay arasında bir gecikmeyle görülmeye başlar. Faizlerdeki artışın üçüncü çeyrek büyüme rakamlarında hemen belirgin bir şekilde görüldüğünü söylemek zor. Ama yine de hanehalkı tüketim harcamalarının önceki iki çeyreğe kıyasla büyümeye daha az katkı verdiğini gözlemliyoruz. Bu gelişmeyi, parasal sıkılaşmanın hafif de olsa rakamlara yansıdığına dair bir sinyal olarak değerlendirebiliriz. Çeyrekten çeyreğe büyüme rakamının beklentilerden düşük gelmesinin temel nedenlerinden biri de bu gibi. Yıllık bazda büyümenin yüksek kaydedilmesine neden olan unsur ise yatırım harcamaları. Üçüncü çeyrekte büyümeye 3.4 puan katkı veren yatırım harcamaları, kendi içinde bu yılın en iyi performansını gösterdi. Makine ve teçhizat yatırımlarının yanı sıra bu çeyrek inşaat yatırımları da güçlü bir artış kaydetti. İnşaat yatırımlarında 2020’nin üçüncü çeyreğinden bu yana gözlenen en yüksek artış gerçekleşmiş. Deprem konutların inşasının büyük bir hız ve özveriyle gerçekleştirilmeye çalışılması, inşaat yatırımlarındaki bu artışı açıklıyor. 2023’ün son çeyreğinde büyüme bu denli yüksek gelmeyebilir. Parasal sıkılaşmanın esas etkileri kendini 2024’ün ilk yarısında gösterecek. Eğer 2024’ün ikinci çeyreğinde enflasyon düşmeye başlar ve bunun süreklilik arz edeceğine yönelik bir beklenti oluşursa, yılın ikinci yarısı-özellikle de dördüncü çeyrek-iktisadi aktivite için daha elverişli geçebilir. Küresel faiz oranlarının 2024’ün ikinci yarısında düşüşe geçme ihtimali var. Bu da sermaye girişleri üzerinden büyümeye destek olabilir. Özetle, 2024’ün ikinci yarısının ilk yarıya kıyasla büyüme açısından daha hareketli geçmesi bekleniyor.

7 Aralık 2023